LED-verlichting: hoe vind je de juiste kleurtemperatuur?

led-verlichting

We kregen op de redactie een tip binnen van ‘oopsfotos’. Of eigenlijk meer een vraag waar we een nuttige blogpost van konden maken. Hij vroeg namelijk om een overzicht van de kleur van LED-licht bij verschillende variabelen. Blijkbaar heeft hij al eens onbedoeld zijn mancave in hoerenrood of My Little Pony-roze licht laten baden…

Geintje natuurlijk… We weten best dat het hier om de kleurtemperatuur van wit licht gaat en niet om felle kleuren. Oké, terug naar het verhaal. Dit was de tip die oopsfotos ons stuurde:

“Zou het niet prachtig zijn wanneer er een overzicht in kleur is waar te zien valt wat de kleur van het LED-licht is bij een bepaald wattage, een bepaalde hoeveelheid Kelvin en een bepaalde hoeveelheid lumen? Het aanschaffen van de juiste LED-lamp voor wat de kleurweergave aangaat is nu nog steeds een vervelende en vaak tegenvallende gok. Ben heel benieuwd naar de reacties!”

Goed plan! Hier zitten waarschijnlijk wel meer mensen op te wachten. Wist je overigens dat het gedeeltelijk cultureel bepaald is of je de voorkeur geeft aan een bepaalde kleurtemperatuur? Als je in Scandinavië woont, vind je warmere verlichting met een kleurtemperatuur tussen de 2.500K en 3.500K prettig. Maar als je in Azië woont, dan is voor jou 4.000K veel fijner. Of het te maken heeft met de afstamming van Viking c.q. Samurai durven we niet te zeggen.

Er is echter een probleem…

Hoe graag we ook een prachtig kleurenoverzicht zouden maken van de kleuren van LED-verlichting; dat is niet te doen op een objectieve manier. We zouden namelijk allemaal zo’n overzicht op onze eigen manier interpreteren door het omgevingslicht en de instellingen van het medium waarop we het schema bekijken (monitor of papier). Heb je wel eens van die beeldschermen met grote flappen aan de zijkant gezien bij een drukkerij of reclamebureau? Dat heeft ook met die kleurobjectiviteit te maken. Kost wat, zo’n dure gekalibreerde monitor, maar dan kun je ook mierenneuken in kleur!

Wikipedia zegt er het volgende over:

De kleur van het licht dat door een vel helder wit papier weerkaatst wordt, is in feite afhankelijk van het omgevingslicht. Bij verlichting door kunstlicht is de kleur anders dan bij verlichting door daglicht. Het oog corrigeert deze schijnkleur, doordat de betreffende kleurgevoelige cellen (de kegeltjes) na korte tijd sterker uitgeput raken en minder sterke signalen naar de hersenen leiden.

Kortom, wij kunnen van water ook geen wijn maken. Echt, als we het konden, hadden we het meteen gedaan. Heb je misschien nog een minder onmogelijke vraag die we kunnen beantwoorden voor je?

3 Comments
  1. Reply
    Reiné Gadella 13 januari 2012 at 12:34

    De vraag:

    “Zou het niet prachtig zijn wanneer er een overzicht in kleur is waar te zien valt wat de kleur van het LED-licht is bij een bepaald wattage, een bepaalde hoeveelheid Kelvin en een bepaalde hoeveelheid lumen?" is een beetje vreemd.

    Er wordt samenhang gesuggereerd die er niet is. En er zijn geen grenzen.

    Wattage is het opgenomen vermogen. Kelvin wordt gebruikt om de kleurtemperatuur aan te duiden en lumen is de lichtstroom. Voor zuinig gebruik is de opbrengst (lumen/watt) van belang. Elke lamp heeft zo zijn specifieke eigenschappen.

    Als je gloeilicht dimt verandert het opgenomen vermogen (de mate is sterk afhankelijk van de dimmer) en de kleurtemperatuur duidelijk (het licht wordt roder), bij het dimmen van TL en LED verandert de kleurtemperatuur nauwelijks tot niet. Dat blijft ongeveer even wit.

    Op http://olino.org staan goede overzichten van de prestaties van de verschillende soorten lampen, inclusief de kleurweergave-cijfers (CRI).

    Voor de directe waarneming van de kleur van de lamp is kleurtemperatuur het getal waar je op moet letten Gloeilicht rond de 2700 tot meer dan 5500 voor daglicht. Voor het zien en hoe de verlichte omgeving tot zijn recht komt, de sfeer die overblijft, is de kleurweergave een heel belangrijk getal.

    En daar zit de adder onder het gras, bij gloeilicht is er geen twijfel (rond de 100), bij TL is er meestal een cijfer bekend, (de gewone spaarlampen zitten vaak rond de 83), maar bij LED wordt er vaak niet eens over gesproken! De UV-component (voor de kleurweergave ook van belang) wordt vergeten.

    Zie ook op deze site. Daar staan ook koppelingen naar de verschillende informatiebronnen.

  2. Reply
    Neovo Geesink 16 oktober 2011 at 13:56

    Lichtkleur… Paat me er niet van!

    OF je hebt overwegend geel-achtig licht, OF je hebt overwegend blauw-achtig licht…

    Met LEDs is dit echt nog niet goed te noemen.

    ALS er ooit een 5000…5500K led met Full Spectrum uitkomt, die echt genoeg vermogen heeft om gloeilampen van 60 Watt en hoger te vervangen, Geloof me, dan sta ik in de rij!

    Ik ben zelf slechtziend, en heb van een Conculega 5 speciale 5500K CFL lampen, welke het volledige spectrum behoorlijk goed benaderd.

    Er zitten nog wat Hi-aten in, maar Ik kan er de kleuren op weerstanden goed mee onderscheiden.

    Ik heb ondervonden dat ik met FS-lampen van 5000 tot 5500K de kleuren het best kan zien.

    Met deze lampen kan ik zelfs de kleuren op weerstanden correct lezen.

    Ik heb nog niet één 230V LED lamp gevonden die dit evenaard.

    Ik heb er een paar in huis (InterLight IL-GS6W 0808) en deze Lijken op gloelamplicht, (3000K schat ik) maar met een zeer lichte groen-achtige haze.

    Neovo.

  3. Reply
    Lothar 13 oktober 2011 at 08:51

    Maar jullie beantwoorden de vraag niet. Wat zijn de variabelen om de kleur van LED-licht aan te passen en hoe verander je die variabelen met als gevolg welk effect, en binnen welke beperkingen/grenzen?

    Leave a reply

    Stuur mij een email bij nieuwe reacties op deze blogpost. Je kunt je ook inschrijven zonder zelf te reageren.