Maak een bovenleiding naar Nederlands voorbeeld

bovenleiding

Modelspoorbouwers maken alles graag zo realistisch mogelijk. Landschappen, treinen, spoor; alles wordt zo perfect mogelijk op schaal nagebouwd. Modelspoorder Henny Bouman maakt het allemaal nóg echter en bouwt zelf bovenleidingen voor zijn modeltreinen, zoals je die ziet boven het Nederlandse spoor. Speciaal voor Mancave (jullie dus!) doet hij zijn bouwtechnieken uit de doeken.

Door Henny Bouman

Aangezien er op internet voor mij niet genoeg was te vinden over het zelf maken van bovenleidingen naar Nederlands voorbeeld, heb ik alle info die ik wel heb gevonden verzameld en hier alle gegevens uitgehaald die ik nodig had. De mallen voor de rijdraden en de portaalmasten heb ik samengesteld met deze gegevens en de gegevens uit de praktijk o.a. door veel foto’s van diverse bovenleidingen te maken.

Het gebruikte materiaal voor de rijdraden is verkoperd lasdraad van 0.6mm. Lasdraad is na afwikkeling gebogen en dat is niet handig om mee te werken. Recht maken dus. Neem een meter of 3 lasdraad. Klem dit aan de ene kant in de boormachine en de andere kant in een bankschroef. Laat de boormachine even rustig lopen tot de draad zover is getordeerd dat de spanning er af is en de draad recht is. Te lang laten draaien dan breekt de draad of wordt onbuikbaar, let dus goed op, anders springt de draad je om de oren (draag een veiligheidsbril!). De rijdraad is net als de werkelijkheid dubbel uitgevoerd. De masten zijn gemaakt met messing profielen.

bovenleiding

Linksboven zie je de mal om de rijdraden te maken. Op het onderste gedeelte staan steeds 3 pennetjes van 0.6 mm. Hiertussen worden de 2 rijdraden gelegd. Vervolgens worden de hangdraden ertussen gesoldeerd. Dit geheel verhuist naar het bovenste deel van de mal en daar wordt de hangdraad gemonteerd. Ook deze mal bestaat uit pennetjes van 0.6 mm om de hangdraad op zijn plaats te houden. De andere mallen zijn voor de dubbele en 6-voudige portaalmast.

De mal om de portaalmasten voor dubbelspoor te maken. Ik heb eerst een tekening op schaal gemaakt en deze vervolgens als onderlegger voor de mal gebruikt. Hier plak ik vilt stukjes op om de profielen op te sluiten. Dit zijn viltjes die je onder de stoel plakt wanneer je een parketvloer hebt.

bovenleiding

Het eerste proefstuk van de rijdraad in detail, het kan nog beter.

trein met bovenleinding

Nu eerst maar eens even kijken hoe het geheel er uit gaat zien. Hier alvast een montage van portaalmasten met de rijdraden. Deze foto is niet bewerkt met Photoshop maar is gewoon een geslaagde opstelling van proefstukje en camera voor het raam met zicht op de tuin. Nu nog de voetjes maken, de masten en draden verven en de grindbedding afwerken.

Mal voor mastvoetjes

Hier ga ik een mal maken van DAS klei voor de mastvoetjes.

profiel mastvoetjes in klei

Met de vorm druk ik het profiel van de mastvoetjes in de klei. Zo’n profiel is altijd wel te vinden. Dit is een kerstboompje van hout op zijn kop maar er zijn ook olielampjes die een messing kop hebben van exact de juiste afmetingen. Deze koppen zijn los te koop bij o.a. Blokker.

klei met tape

Als de DAS klei droog is, een dag of twee, beplak ik de onderkant met tape zodat het aan te brengen gips er niet doorloopt. De uitsparingen voor de voetjes smeer ik licht in met olijfolie zodat de voetjes na droging gemakkelijk loslaten.

mastvoetjes

Vervolgens giet ik de uitsparingen vol met snelwerkend gips en na 30 minuten kan ik de 15 voetjes er uit drukken. Ze moeten nog wel even ontvet worden anders houdt de verf niet zo goed. De voetjes zijn nu al zo sterk dat de gaten er in geboord kunnen worden. Voor een H-profiel van 2.5 mm moet er een gat in worden geboord van 3.2 mm. Het beste is om eerst een klein gaatje te boren van 1 mm. Hierna nog een keer met een boor van 2.5 mm en dan pas met 3.2 mm. Het risico van breken van het voetje is dan praktisch nihil.

gat boren voor portaalmast

Op de plaats waar de portaalmast moet komen boor ik een gat van 3.2 mm. Dit gat verzink ik met een verzinkboor. Hier in plaats ik een vooraf vertinde verzonken M3 bout, het solderen van het H-profiel gaat dan makkelijker. Nu eerst het H-profiel aan de onderzijde vertinnen en niet vergeten nu eerst het voetje op het H-profiel te schuiven. Nu kan het H-profiel op de kop van de bout worden gesoldeerd, ondertussen hou je nog wel even een blokhaakje naast het H-profiel want hij moet natuurlijk wel haaks staan. Vervolgens kan de andere kant van de portaalmast op dezelfde manier worden vastgezet.

mastvoet

Nog even het voetje naar beneden schuiven en de portaalmast staat op zijn plaats.

overspanning

Overspanning voor 6 sporen op dezelfde manier gemaakt als voor 2 sporen.

geschilderde portaalmast

De portaalmast geschilderd. Ziet er al een stuk beter uit. Ik heb niet gekozen voor zink-groen maar voor de kleur zoals ze hier voor de deur staan aan de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. Op de foto zijn ze wel wat lichter dan in werkelijkheid.

modelspoor met bovenleiding

Nog even de bedding van grid en gras voorzien en klaar is je superrealistische bovenleiding!

Op mijn website vind je een link naar de gebruikte profielen en hoe deze bij Conrad te bestellen, plus de tekeningen van de bovenleiding.

Kijk voor meer info over bovenleidingen ook eens op:
http://encyclopedie.beneluxspoor.net/index.php

11 Comments
  1. […] Meer informatie over het maken van DIN masten vindt je in dit artikel op Mancave. […]

  2. Reply
    Arjan Brederoo 6 januari 2011 at 12:57

    Het ziet er zeker mooi uit.

    Zelf wil ik het ook maken.

    Ik gebruik massief stroomdraad.

    De palen word van oud trein rails gemaakt.

    Het is wel even lastig welke maten ik moet gebruiken voor alles.

    Groeten Arjan

  3. […] Maak een bovenleiding naar Nederlands voorbeeld (Blog ’t Zelf van Wersitime, 19 november):  6.300 […]

  4. […] […]

  5. Reply
    Wim Schuringa 22 december 2010 at 13:32

    De bovenleiding die ik heb gemaakt is van koperdraad dat (vroeger) werd gebruikt voor binnen- of buiten- antennes. Het was toen in de handel als

    "antennedraad". Draad is 1 mm in doorsnee. Het strekken van de draad gaat perfect met een boormachine en bankschroef. Voor lange draden leg dan een lange lat o.i.d. onder de te trekken draad zodat deze, bij het los maken van de boormachine, daarop kan rusten.

  6. Reply
    Frans 18 december 2010 at 11:43

    die N mastjes van het NProject zijn makkelijk te maken met die bijhorende tekeningen. Met een kwartiertje heb je een mast gemaakt met oude rails. http://www.nproject.org/nl/modelspoor-scenery/bov

  7. Reply
    Hans 16 december 2010 at 11:25

    Leuk artikel, alleen zou ik niet flitsen bij het fotograferen. Beter een langere sluitertijd gebruiken en eventueel een statief.

    Ik gebruik vaak langere stukken draad tot wel stukken van 7 of 8 meter, dat werkt makkelijker en geeft veel minder overgangen als stukjes van 1 meter dus rijdt beter (ik rijd ook echt met de pantograaf tegen het draad).

    De torsie methode heeft bij mij nog nooit gefaald en vind ik een super manier om draad recht te krijgen.

    Tevens merk ik dat de draad van het torderen ietsje harder wordt en minder snel vervormd, da's ook een voordeel.

    Op http://www.spoorgroepzwitserland.nl staan onder het kopje modebouwtips ook pagina's over o.a. bovenleiding maken, maar dan op Zwitserland gebaseerd.

    Kun je die mast niet gelijk mee in de mal stoppen bij het gieten van de voetjes? Dat scheelt achteraf gaatjes vullen.

    • Reply
      Henny 16 december 2010 at 15:02

      Ik schroef eerst een messing schroef in de treintafel. Vervolgens soldeer ik daar de mast op. Hierna laat ik hier het voetje over zakken.

      Om deze reden kan ik de mast niet meegieten. Toch ga ik nog wel naar die mogelijkheid kijken.

      Tevens zal ik je website eens gaan bezoeken.

      Groeten,

      Henny

  8. Reply
    Evert 26 november 2010 at 01:38

    In plaats van torderen van lasdraad: Kun je niet simpel

    recht lasdraad gebruiken ? Verkrijgbaar in lengtes van

    1 m, keurig recht.

  9. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Conrad Electronic, Mancave. Mancave heeft gezegd: Nieuwe Blog 't Zelf-post: Maak een bovenleiding naar Nederlands voorbeeld http://bit.ly/8ZgZym (#modelspoor, door Henny Bouman) […]

    Leave a reply

    Stuur mij een email bij nieuwe reacties op deze blogpost. Je kunt je ook inschrijven zonder zelf te reageren.